Succes wordt vaak gemeten aan wat zichtbaar lukt. Maar in het leven zijn er momenten waarop inzet, intentie en integriteit aanwezig zijn — en het resultaat toch uitblijft. Dan verschuift de vraag: is dit falen, of hebben we (succesvol) gedaan wat werkelijk nodig was?
Dit artikel verkent met een persoonlijke verhaal, succes als iets anders dan uitkomst: als trouw blijven aan jezelf, (laten) leren uit wat niet lukt en tegelijk je eigen draagkracht bewaken.
Als kind had ik twee katjes. Een zwart katje en nog eentje met een tijgervacht. Ze verschilden dus enorm kwa uiterlijk en eveneens in karakter. Het tijgerkatje was rustig en nobel van aard. Het zwarte katje had scherpere kantjes en kon onverwacht uithalen. Toch kwamen ze goed overeen. Ze speelden samen, zochten elkaar op, en leken elkaars tegenpolen moeiteloos te verdragen.
Het zwarte katje was niet altijd makkelijk. Toch heb ik haar nooit anders behandeld. Zorg was geen beloning voor goed gedrag, maar een constante. Begrenzing waar nodig, nabijheid waar mogelijk.
Zonder het te beseffen, leerde ik daar al iets essentieels: verschil hoeft geen probleem te zijn om samen te werken.
Het jonge, zwarte katje raakte op een dag volledig in paniek. Ze miauwde onophoudelijk rond mij, zoekend, onrustig. Niet op zoek naar een oplossing, maar naar nabijheid omdat ze -zo bleek het achteraf- op het punt stond een jong te krijgen.
Pas toen ik haar in een kartonnen doos zette, veranderde er iets. De doos bood begrenzing: bedding. Een veilige, afgebakende ruimte. Het werk kon plots beginnen. Het zwarte katje bleef rechtop staan, met haar voorpootjes op de rand van de doos en één poot op mijn hand. Alsof ze zei: ik kan dit alleen, maar niet zonder jou.
Het pasgeboren jong was al groot en behaard met tijgervacht. Het leek klaar om te leven. En toch heeft het het niet gehaald. Dat ongemakkelijke feit hoort bij het verhaal. Zorg, zelfs wanneer ze nabij, betrokken en juist is, garandeert geen succes.
Later begreep ik hoe bepalend dit is voor leiderschap in organisaties.
In teams in verandering wordt dit zichtbaar. Mensen verschillen fundamenteel in tempo, stijl en karakter. Sommigen zijn nobel en verbindend. Anderen zijn scherp, reactief of onrustig. De verleiding is groot om zorg afhankelijk te maken van gedrag, of leiderschap te richten op wie het makkelijkst meedraait.
Maar value based leiderschap vertrekt niet van gelijkvormigheid. Het draagt verschil. Het biedt bedding wanneer nodig, zonder voorkeurspolitiek.
Ook in organisaties zien we mensen en projecten die alles mee lijken te hebben. Talent, maturiteit, betrokkenheid. Teams waar het plan klopt en de intenties zuiver zijn. En toch stokt het. Niet door gebrek aan zorg of inzet, maar omdat context, timing of draagkracht tekortschiet.
Value based leiderschap erkent dat niet alles wat potentieel heeft, levensvatbaar is binnen de context waarin het ontstaat. Het verdraagt dat niet elk traject slaagt, niet elke medewerker meegroeit, niet elk verhaal goed afloopt.
Het zwarte katje kreeg op een cruciaal moment wat het echt nodig had. Haar jong had potentieel maar overleefde het echter niet. Deze uitkomst lag buiten mijn controle — en dat is precies de kern van value based leiderschap.
Het gaat om aanwezig zijn, grenzen respecteren, en tegelijkertijd trouw blijven en niet zozeer om resultaten.
Niet alles wat iemand doet zal slagen. Maar zelfs als het mislukt, kan leren en groeien uit die ervaring zin geven en motiveren om door te gaan met wat er opnieuw mogelijk is gemaakt.
Value based leiderschap gaat dus niet over garanties of succes en de ander redden. Het gaat over het dragen van verschil, bedding en nabijheid bieden, ook wanneer de uitkomst onzeker blijft. Nabij blijven maar zonder over te nemen. De ander zelf eigen verantwoordelijkheid laten nemen.
Zoals die twee katjes me onbewust leerden: verschil kan samengaan, inzet kan betekenisvol zijn, en toch kan iets eindigen. Doen wat werkelijk nodig is in een gegeven situatie, is geen garantie voor zichtbaar resultaat maar is wel van grote betekenis. Integriteit, leren en zelfbewaking zijn echte maatstaf voor inzet.
Reflectievraag voor leiders:
Waar in jouw werk blijf jij trouw aan je waarden, leer je van wat mislukt, en behoud je tegelijkertijd je eigen draagkracht?